Προσευχή: η μητέρα των αρετών

10
66
Εκτύπωση Εκτύπωση
1 αστέρι2 αστέρια3 αστέρια4 αστέρια5 αστέρια (καμία αξιολόγηση προς το παρόν)
Loading...

Όταν  αγαπάς κάποιον, θέλεις να τον σκέφτεσαι, να μιλάς γι’  αυτόν, να είσαι μαζί του. Η ψυχή αγαπά τον Κύριο ως Πατέρα και Δημιουργό της και παρίσταται ενώπιόν Του με φόβο και αγάπη: με φόβο, γιατί είναι ο Κύριος∙ με αγάπη, γιατί η ψυχή Τον γνωρίζει ως Πατέρα γεμάτο έλεος και η Χάρη Του είναι γλυκύτερη από οτιδήποτε άλλο…

Ο Κύριος μας έδωσε εντολή να Τον αγαπάμε με όλη την καρδιά, με όλο το νου και με όλη την ψυχή μας. Αλλά χωρίς προσευχή, πώς είναι δυνατόν να αγαπάς; Γι’  αυτό ο νους και η καρδιά πρέπει να είναι πάντα ελεύθερα για προσευχή (όσιος Σιλουανός ο Αθωνίτης).

ΠροσευχήΗ απόλυτη αναγκαιότητα της προσευχής φαίνεται από τη θέση που έχει στη ζωή του Κυρίου σε όλη τη διάρκεια της δημόσιας δράσης Του, αλλά και από τον απόστολο Παύλο, ο οποίος όταν αναφέρεται σ’ αυτήν χρησιμοποιεί εκφράσεις όπως «πάντοτε», «αδιαλείπτως», «εν παντί καιρώ νυκτός και ημέρας», τονίζοντας έτσι τον εξαιρετικό και καθοριστικό της ρόλο στη ζωή του ανθρώπου.

Διαβάζοντας κανείς τα παραπάνω, θα υποψιασθεί τουλάχιστον ότι η προσευχή δεν έχει διακοσμητικό και επιφανειακό ρόλο, αλλά είναι κάτι το βαθύτερο, ουσιαστικότερο και απαραίτητο στη ζωή κάθε Χριστιανού. Πώς όμως ο καθένας από εμάς θα μπορέσει να εφαρμόσει, αλλά και να βιώσει τους λόγους του Κυρίου και των αγίων μας;

Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας από τη μεγάλη τους πείρα σημειώνουν ότι η πνευματική ζωή είναι επιστήμη επιστημών και τέχνη τεχνών. Έτσι, λοιπόν, η προσευχή για να μην καταλήγει σε μια απρόσωπη, κουραστική και επιδερμική εμπειρία, αλλά να ‘ναι μια προσωπική, καρδιακή και αγαπητική ένωση με το Θεό, πρέπει να ασκείται με τις ανάλογες προϋποθέσεις:

  • Να διατηρούμε σταθερή την ώρα της, ρυθμίζοντας το πρόγραμμά μας κατά τρόπο που να μη μας παρουσιάζονται εμπόδια κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
  • Να προσπαθούμε να αγωνιζόμαστε καθημερινά, να μην αποσπόμαστε από τις διάφορες μέριμνες, τα υλικά αγαθά, την ανθρωπαρέσκεια, και γενικότερα τη φιληδονία. Απαλλαγμένοι απ’ όλα, να προσηλωνόμαστε στην προσευχή. Για τον προσευχόμενο δεν υπάρχει τίποτε άλλο, εκτός απ’ το Θεό.
  • Να έχουμε τακτική μυστηριακή ζωή (Θεία Κοινωνία, Εξομολόγηση).

Η προσευχή απαιτεί:

  • αγαπητική διάθεση προς το Θεό. Η αγάπη είναι το παν στην προσευχή∙ η προϋπόθεση και το τέλος της
  • πίστη ότι ο Κύριος παρίσταται ενώπιόν μας
  • επιμονή∙ δηλαδή χωρίς να απογοητευόμαστε αν δεν εκπληρωθεί το αίτημά μας ακριβώς όπως το θέλαμε και στον ποθητό χρόνο
  • αποφυγή φανταστικών στοιχείων∙ δηλαδή χωρίς να περισπάται ο νους μας την ώρα της προσευχής από διάφορες σκέψεις και εικόνες, ακόμη και καλές∙ να προσέχουμε μόνο στα λόγια της προσευχής
  • ταπείνωση και μετάνοια∙ δηλαδή διάθεση για αλλαγή ζωής και επίγνωση της αμαρτωλότητάς μας.

Εμπόδια στην καλή και καθαρή προσευχή είναι η υπερηφάνεια, η κατάκριση, η πολυλογία, η προσκόλληση στα γήινα και η εν γένει αθέτηση των εντολών του Θεού.

Όσον αφορά το τι πρέπει να περιλαμβάνει η προσευχή, σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη των αγίων της Εκκλησίας μας, πρέπει να περιέχει ευχαριστία, δοξολογία, εξομολόγηση των αμαρτιών μας με συναίσθηση, και τέλος αναφορά των αιτημάτων μας προς το Θεό. Για να διευκολυνθούμε στην προσευχή υπάρχουν σε χριστιανικά βιβλιοπωλεία προσευχητάρια με ακολουθίες και προσευχές γραμμένες με την έμπνευση του Αγίου Πνεύματος από τους Πατέρες της Εκκλησίας.

Παράλληλα πάντως με τον παραπάνω τρόπο προσευχής, κάθε Χριστιανός θα βοηθεί πολύ στην προσευχή με την επίκληση του ονόματος του Χριστού, την γνωστή και ως ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με».

Τα πλεονεκτήματα της ευχής είναι, πρώτον η καταπληκτική της δύναμη, λόγω της συνεχούς επίκλησης του ονόματος του Χριστού, δεύτερον ότι μπορεί εύκολα να μείνει συγκεντρωμένος ο νους στις λέξεις και να μην μετεωρίζεται, τρίτον επειδή είναι τόσο μικρή και πρακτική στην εξάσκησή της, μπορεί να λέγεται παντού, είτε όταν περπατάς στον δρόμο είτε όταν ξαπλώνεις, είτε όταν εργάζεσαι και τέταρτον ότι ζητάς οτιδήποτε είναι ωφέλιμο και εποικοδομητικό για την ψυχή σου, επειδή στη λέξη έλεος περιλαμβάνονται όλα τ’ αγαθά του Θεού.

Ένα συνηθισμένο ερώτημα των πιστών είναι γιατί δεν εισακούονται πολλές φορές οι προσευχές μας, μιας και ο ίδιος ο Χριστός έχει διακηρύξει «αιτείτε και δοθείσετε υμίν∙ ζητείτε και ευρήσετε∙ κρούετε και ανοιγήσεται υμίν». Φυσικά είναι απόλυτα ξεκάθαρο, ότι δεν υπάρχει περίπτωση ο Θεός να μην ενδιαφέρεται για οποιοδήποτε λόγο να μας ακούσει. Ο Χριστός είναι συνεχώς δίπλα μας και πάντα μας ακούει, αλλά πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν είναι το «τζίνι του Αλαντίν» για να μας κάνει τα χατίρια. Σαν παντογνώστης και πάνσοφος που είναι, φαίνεται μερικές φορές ότι δεν ανταποκρίνεται στα αιτήματά μας, πράγμα που μπορεί να συμβαίνει για τους εξής λόγους:

  • για να συνεχίσουμε να προσευχόμαστε, να μην επαναπαυόμαστε εύκολα και έτσι να προοδεύουμε πνευματικά,
  • διότι δεν είμαστε έτοιμοι  να δεχθούμε την εκπλήρωση του αιτήματός μας,
  • γιατί πολλές φορές δε ζητούμε τα συμφέροντα για την ψυχή μας.

Η προσευχή είναι ένα τόσο μεγάλο κεφάλαιο στη ζωή του χριστιανού που δε θα εξαντλούνταν ούτε σε πολυσέλιδα βιβλία. Πιστεύουμε όμως και ελπίζουμε ότι αρχίζοντας από αυτά τα λίγα, μπορούμε να ανοίξουμε ένα νέο κεφάλαιο στη ζωή μας!

Ζωτικός

10 ΣΧΟΛΙΑ

  1. απλό & ταυτόχρονα τόσο μεστό & βαθύ..είναι ωραία αυτά τα κείμενα που μέσα σε λίγες γραμμές αποτυπώνουν τέτοιες αλήθειες..

  2. τι πιο όμορφο και πιο γλυκό για την ψυχή του ανθρώπου: η επικοινωνία με τον Θεό Πατέρα μας, η προσευχή… και τις περισσότερες φορές την αμελούμε για τις μέριμνες της καθημερινότητας!

    • H προσευχή θα έπρεπε να είναι η μοναδική μας ηδονή, η μοναδική μας παρηγοριά, μια αδιάλειπτη κατάσταση της ψυχής μας. Αυτή θα έπρεπε να μας απορροφά, και να είναι ο πόθος μας…Όπως το μυαλό μας βρίσκεται πάντα σε πράγματα και καταστάσεις που μας προκαλούν μία ευχαρίστηση, έτσι κι εμείς πρέπει να βιάζουμε τον εαυτό μας στην άσκηση της προσευχής και ιδιαίτερα της «ευχής», ώστε να μας γίνει σιγά σιγά συνήθεια με απώτερο σκοπό να καταστεί η αποκλειστική μας ηδονή. Τόνισα την αξία της «ευχής», γιατί πιστεύω ότι όποιος ασκηθεί σε αυτήν, ανοίγονται μπροστά του νέοι πνευματικοί ορίζοντες!

  3. Μάλλον οι πιο πολλοί έχουμε κολλήσει στο «πρέπει» της προσευχής, το οποίο και της δίνει «καταναγκαστικό» χαρακτήρα ή την μετατρέπει σε «αγγαρεία». Δεν έχουμε κατανοήσει τη ζωτική σημασία της όχι τόσο για την «προκοπή» της ψυχής μας, όσο για το να τα βγάλουμε πέρα σ’αυτή τη ζωή. Δεν «την παλεύουμε» χωρίς προσευχή! Αργά ή γρήγορα για όσους δεν το’χουμε καταλάβει, θα το διδαχθούμε κι αυτό βιωματικά. Οπότε και η προσευχή θα μετατραπεί απο «βάρος», σε μοναδικό διέξοδο, ανακούφιση και παρηγοριά.

    • Από τις καλύτερες απαντήσεις που έχω διαβάσει εδώ…

      Η προσευχή έχει πιο βαθύ ορισμό από αυτό που μας έρχεται εύκολα στο νου, μια ανάγνωση δηλαδή ή μια ρουτίνα. Χωρίς να αποκλείεται και αυτό, γιατί κι αυτό προσφέρει τη δική του ωφέλεια, η πηγαία, αυθόρμητη προσευχή έχει άλλη χάρη… Πιθανώς να έχει τύχει στον καθένα μας, πέντε λεπτά κάποιας αυθόρμητης προσευχής μας να τα νοιώσαμε περισσότερο από τριάντα λεπτά μιας τυπικής…

      • Παρακάτω, παρατίθενται μερικά σταχυολογήματα της Σωφρόνιας προσευχητικής εμπειρίας:

        «Ο αγώνας για την προσευχή είναι κοπιώδης. Οι καταστάσεις του πνεύματος εναλλάσσονται. Μερικές φορές η προσευχή ρέει σαν ποταμός, ενώ άλλοτε η καρδιά ξηραίνεται. Η πράξη της προσευχής ως χάρη που κατεβαίνει Άνωθεν υπερβαίνει τη γήινη φύση μας, και για το λόγο αυτό το φθαρτό σώμα, που είναι ανίκανο για την ανάβαση στη σφαίρα του Πνεύματος, αντιστέκεται σ’ αυτήν. Τα ενάντια πνεύματα δεν μπορούν να την αντέξουν. Μόνο, όμως, η προσευχή ανακαλεί τον κτιστό κόσμο από την πτώση του, υπερνικώντας τη μονοτονία και την αδράνειά του με τη μεγάλη ένταση του πνεύματός μας κατά την τήρηση των εντολών του Χριστού.

        Κράτα σταθερό το νου σου στον Θεό και θα έλθει μια στιγμή κατά την οποία το αθάνατο Πνεύμα θα αγγίξει την καρδιά. Ω, αυτή η επαφή του Αγίου των αγίων! Είναι αδύνατο να συγκριθεί με οτιδήποτε άλλο: Αρπάζει το πνεύμα μας στο χώρο του ακτίστου Είναι∙ πληγώνει την καρδιά με αγάπη, διαφορετική από εκείνη που συνήθως εννοούμε με τη λέξη αυτή.

        Το ζωοποιό Πνεύμα του Θεού μας επισκέπτεται, όταν εμείς διαμένουμε σε κατάσταση ταπεινού ανοίγματος προς Αυτόν. Δεν παραβιάζει την ελευθερία μας∙ Ω, όχι: Σέβεται τον άνθρωπο, ταπεινώνεται μπροστά του: Η αγάπη του είναι ταπεινή∙ αγαπά όχι αφ’υψηλού, αλλά όπως η στοργική μητέρα το βρέφος της που πάσχει. Όταν ανοίγουμε σε Αυτό την καρδιά μας τότε επικρατεί το δυνατό αίσθημα ότι αυτό είναι «οικείο» και η ψυχή σκύβει με θαυμασμό ενώπιόν Του εν ταπεινή αγάπη.

        • Άκουσα σε μια μια συζήτηση και μου’κανε εντύπωση την εξής σκέψη: Ακόμη κι όταν είναι «ξερή» και «στεγνή» η ψυχή μας, όταν αισθανόμαστε να «μην πιάνουμε σήμα» στην προσευχή, τότε οφείλουμε πολύ περισσότερο να προσευχόμαστε διότι τότε μόνο η προσευχή γίνεται απο ειλικρινή και ανεπηρέαστη αγάπη προς τον Κύριο καθώς δεν αποβλέπει στο να αποκομίσει απόλαυση κοντά Του, αλλά απλά και απο αγάπη να Του μιλήσει.
          Άλλωστε, υποθέτω, επιτρέπεται απο τον Θεό το να «στεγνώνουμε» κάπου-κάπου προκειμένου να επιλέγουμε με περισσότερη ελευθερία και συνειδητότερα την εν Χριστώ ζωή, μη κινούμενοι απο τυχόν πνευματικά «αισθήματα ή καταστάσεις».
          Ωστόσο, δεν υπάρχει, πιστεύω, επωδυνότερη εμπειρία απο το «να μην πιάνει κάποιος σήμα» την ώρα της προσευχής…

  4. » Με την προσευχή ο πιστός ικανοποιεί την ψυχική του ανάγκη να επικοινωνήσει με τον ουράνιο Πατέρα. Να βιώσει την παρουσία του Θεού στη ζωή του και να δοξολογήσει τον μεγάλο του Ευεργέτη. Το «Δόξα σοι ο Θεός» είναι η πιο κατάλληλη προσευχή, η οποία όμως πρέπει να συνοδεύεται και απο την ταπείνωση. Δοξολογώντας το Θεό ταπεινώνεσαι και ταπεινούμενος δοξολογείς θερμότερα το Θεό.

    …Ωστόσο, πολλοί αδελφοί στην προσευχή αναφέρονται με κάθε λεπτομέρεια στα όσα τους απασχολούν και η προσευχή τους γεμίζει απο ταραχή και συναισθήματα. Αλλά μια τέτοια προσευχή δεν φτάνει στο Θεό. Πολλές φορές μάλιστα μετατρέπεται και σε έκφραση παραπόνων προς το Θεό, που επιτρέπει να εμφανίζονται στη ζωή τους δυσεπίλυτα προβλήματα και δυσάρεστες καταστάσεις.

    … όταν λοιπόν προσεύχεσαι μην αρχίζεις αμέσως με την αίτηση, γιατί γίνεσαι ύποπτος ως προς την προαίρεση, δηλαδή προσεύχεσαι στο Θεό γιατί πιέζεσαι απο ανάγκη. Όταν λοιπόν αρχίσεις την προσευχή σου, λησμόνησε τον εαυτό σου, τη γυναίκα και τα παιδιά. Άφησε τη γη, ξεπέρασε τον ουρανό, άφησε όλη την ορατή και αόρατη κτίση και άρχισε να δοξολογείς».

    (Ορθόδοξος Τύπος 19-11-10)

    • Καλή και άγια η σκέψη να ξεκινά η προσευχή με δοξολογία… με τι μούτρα όμως θα μπούμε πρώτα στην δοξολογία;; πως η λάσπη και ο βούρκος-κατάσταση μας-θα’χουν το θάρρος να δοξολογήσουν πριν ζητήσουν λίγο έλεος;;; δεν αντιλέγω, το σωστό είναι πρώτα η δοξολογία αλλά προσωπικά και για τον λόγο που αναφέρω δε με «βολεύει».

      • Ας πούμε ότι υπάρχει μια «πρότυπος» προσευχή και η προσαρμοσμένη στα μέτρα και τις περιστάσεις του καθενός προσευχή.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ