Λόγος στα Θεοφάνια, δηλαδή στα Γενέθλια του Σωτήρος

    0
    16
    Εκτύπωση Εκτύπωση
    1 αστέρι2 αστέρια3 αστέρια4 αστέρια5 αστέρια (καμία αξιολόγηση προς το παρόν)
    Loading...

    Το κοσμοχαρμόσυνο γεγονός της ενανθρωπήσεως του Θεού

    1. Ο Χριστός γεννιέται· δοξολογήστε Τον! Ο Χριστός ήλθε απ’ τους ουρανούς· υποδεχθείτε Τον! Ο Χριστός στη γη· υψωθείτε! Ας ψάλετε ύμνους στον Κύριο όλη η γη· και για να περιλάβω και τα δύο με μια φράση: «ᾌσατε τῷ Κυρίῳ, πᾶσα ἡ γῆ», «Εὐφραινέσθωσαν οἱ οὐρανοὶ, καὶ ἀγαλλιάσθω ἡ γῆ» για τον επουράνιο, που έγινε τώρα επίγειος. [313Α] Ο Χριστός έγινε άνθρωπος· σκιρτάτε από τρόμο και χαρά· τρόμο για την αμαρτία, χαρά για την ελπίδα. Ο Χριστός γεννήθηκε από την Παρθένο· γυναίκες, να ζείτε ζωή παρθενίας, για να γίνετε μητέρες του Χριστού. Ποιος δεν προσκυνεί Αυτόν που είναι από την αρχή της δημιουργίας; Ποιος δεν δοξάζει τον τελευταίο;

    2.Πάλι διαλύεται το σκοτάδι, πάλι δημιουργείται το φως· πάλι η Αίγυπτος τιμωρείται με σκοτισμό, πάλι ο ισραηλιτικός λαός φωτίζεται με στύλο πυρός. Ο λαός που καθόταν στο σκοτάδι της αγνοίας, ας δει το μεγάλο φως της εμπειρικής γνώσεως του Θεού. «Τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν· ἰδοὺ γέγονε τὰ πάντα καινά».

    Το γράμμα της Παλαιάς Διαθήκης υποχωρεί, το πνεύμα της Καινής Διαθήκης κυριαρχεί, φεύγουν οι σκιές, έρχεται η αλήθεια. […] Αυτός που δεν είχε μητέρα (ως Θεός), τώρα δεν έχει πατέρα (ως άνθρωπος). Ήταν χωρίς μητέρα πριν, τώρα είναι χωρίς πατέρα. [313Β] Οι νόμοι της φύσεως καταλύονται. Πρέπει να συμπληρωθεί ο ουράνιος κόσμος. Ο Χριστός το προστάζει· ας μην αντιστεκόμαστε. «Πάντα τὰ ἔθνη, κροτήσατε χεῖρας», «ὅτι παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν, υἱὸς καὶ ἐδόθη ἡμῖν, οὗ ἡ ἀρχὴ ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ» – διότι μαζί με το σταυρό την αναλαμβάνει· «καὶ καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ, μεγάλης βουλῆς», της βουλής του Πατρός, «Ἄγγελος». Ας φωνάζει ο Ιωάννης: «Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου». Κι εγώ θα διαλαλήσω το μυστήριο της ημέρας: Ο άσαρκος σαρκώνεται, ο Λόγος λαμβάνει σώμα υλικό, ο αόρατος γίνεται ορατός. Αυτός που δεν μπορούσε κανείς να Τον αγγίζει, μπορεί να ψηλαφηθεί. Αυτός που είναι έξω από τον χρόνο, αποκτά χρονική αρχή. Ο Υιός του Θεού γίνεται υιός ανθρώπου, «Ἰησοῦς Χριστὸς, χθὲς καὶ σήμερον, ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας». Ας σκανδαλίζονται οι Ιουδαίοι, ας χλευάζουν οι ειδωλολάτρες, [313C] ας φλυαρούν τις βλασφημίες τους οι αιρετικοί. Τότε θα πιστέψουν, όταν Τον δουν ν’ ανεβαίνει στον ουρανό· κι αν όχι τότε, πάντως όταν Τον δουν να έρχεται από τους ουρανούς και να κάθεται ως Κριτής. […]

    Μας επισκέφθηκε για να επιστρέψουμε κοντά Του

    [316Α] 4. Αυτό είναι για μας η εορτή, αυτό εορτάζουμε σήμερα: την επίσκεψη του Θεού στους ανθρώπους, για να πλησιάσουμε τον Θεό, ή να επιστρέψουμε κοντά Του – διότι αυτό είναι πιο σωστό να πούμε – ώστε να αποθέσουμε τον παλαιό άνθρωπο και να ενδυθούμε τον νέο. Και όπως βρεθήκαμε υπό την εξουσία του θανάτου ως απόγονοι του Αδάμ, έτσι ας γευθούμε την αληθινή ζωή ενωμένοι με τον Χριστό. Κι αυτό θα γίνει με το να γεννηθούμε μαζί με τον Χριστό, με το να συσταυρωθούμε, συνταφούμε και συναναστηθούμε μαζί Του. Διότι πρέπει να υπομείνω την αντίστροφη πορεία που οδηγεί στο καλό· και όπως από τα πιο ευχάριστα ήλθαν τα δυσάρεστα, έτσι από τα δυσάρεστα να επανέλθουν τα πιο ευχάριστα. «Οὗ γὰρ ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερεπερίσσευσεν ἡ χάρις». Και αν η γεύση επέφερε την καταδίκη, πόσο περισσότερο μας χάρισε τη δικαίωση το Πάθος του Χριστού;

    Να γιορτάζουμε πνευματικά και όχι κοσμικά

    Λοιπόν ας εορτάζουμε, όχι με ξεφαντώματα αλλά θεϊκά· όχι [316Β] κοσμικά αλλά υπερκόσμια· όχι τα δικά μας, αλλά τα του δικού μας, ή μάλλον τα του Κυρίου· όχι τα της ασθενείας, αλλά τα της θεραπείας· όχι τα της δημιουργίας αλλά τα της αναδημιουργίας.

    5. Κι αυτό πώς θα γίνει; Να μη στεφανώσουμε τις εξώθυρες, να μη στήσουμε χορούς, να μη στολίσουμε τους δρόμους, να μη θρέψουμε το μάτι με κοσμικά θεάματα, να μην τέρψουμε την ακοή, να μην εκθηλύνουμε την όσφρηση, να μη διαφθείρουμε τη γεύση, να μη χαριστούμε στην αφή – σ’ αυτούς τους δρόμους που εύκολα μας οδηγούν στην κακία και από τους οποίους εύκολα εισέρχεται μέσα μας η αμαρτία- να μην αποχαυνωθούμε με ένδυμα απαλό και πλούσιο (για το οποίο το καλύτερο που θα μπορούσα να πω είναι ότι είναι άχρηστο) ούτε με λαμπερούς πολύτιμους λίθους, ούτε με αστραφτερά χρυσαφικά, ούτε με περίτεχνα βαψίματα που ψευτίζουν το φυσικό κάλλος, εφευρήματα που βλάπτουν την εικόνα· όχι με γλέντια και μεθύσια, που ξέρω ότι συνοδεύονται από αισχρότητες [316C] και ασέλγειες -επειδή των κακών δασκάλων είναι κακά τα μαθήματα, ή καλύτερα από κακό σπόρο κακή σοδειά.

    Ας μη στήσουμε ψηλά ντιβάνια, στήνοντας τον εξοπλισμό για την ηδονή της κοιλιάς. Ας μην τιμήσουμε τα εκλεκτά κρασιά που μοσχοβολούν από τα αρώματα των λουλουδιών, τα περίτεχνα εδέσματα των μαγείρων, τα εξεζητημένα μυρωδικά. Ας μη μας χαρίσουν η γη και η θάλασσα τον κόπρο που εμείς τιμούμε – διότι έτσι συνηθίζω να τιμώ την τρυφή. Ας μην προσπαθούμε να ξεπεράσουμε ο ένας τον άλλον στην ακρασία. Ακρασία για μένα είναι κάθε περιττό και πέρα από το αναγκαίο· κι αυτή τη στιγμή που άλλοι πεινούν και στερούνται, κι έχουν την ίδια φύση μ’ εμάς.

    [316D] 6. Αλλ’ αυτά ας τ’ αφήσουμε στους ειδωλολάτρες και στις ειδωλολατρικές φαντασμαγορίες και γιορτές. Αυτοί θέλουν τους θεούς τους να χαίρονται με τις τσίκνες από τις θυσίες που τους προσφέρουν, με αποτέλεσμα να λατρεύουν το θείο με τις απολαύσεις της κοιλιάς, καθώς είναι πονηρών δαιμόνων πονηροί και δημιουργοί και ιερείς και λάτρεις. Εμείς αντίθετα, που προσκυνούμε τον Λόγο, κι αν είναι ανάγκη να έχουμε κάποια τρυφή, ας εντρυφήσουμε [317Α] σε πνευματικούς λόγους, στο θείο νόμο και σε διηγήσεις, και στις άλλες αλλά και σ’ αυτές από τις οποίες προήλθε η σημερινή εορτή· ώστε η απόλαυση να αρμόζει σ’ Εκείνον που μας συγκέντρωσε σ’ αυτή τη σύναξη, και να μην είναι τελείως ξένη προς Αυτόν. Ή μήπως θέλετε – γιατί εγώ σήμερα σας κάνω το τραπέζι – να μιλήσω γι’ αυτά σε σας τους καλούς συνδαιτυμόνες όσο πιο πλούσια και γενναιόδωρα, για να μάθετε πως μπορεί να θρέψει ο ξένος τους ντόπιους, και τους πρωτευουσιάνους ο χωριάτης, κι αυτούς που ζουν μέσα στις απολαύσεις αυτός που απέχει από αυτές, και όσους διακρίνονται για την περιουσία τους ο φτωχός και άστεγος;

    Θ’ αρχίσω απ’ το εξής… αλλά κάντε μου τη χάρη και καθαρίστε και τον νου και την ακοή και τη διάνοια, όσοι θέλετε να δοκιμάσετε τέτοιες απολαύσεις· γιατί για τον Θεό θα μιλήσουμε, και είναι ο λόγος θεϊκός. Έτσι, θα φύγετε από εδώ έχοντας εντρυφήσει σ’ αυτά που δεν εξαντλούνται. Θα ‘ναι ο λόγος πληρέστατος και συγχρόνως συντομότατος, ώστε [317Β] ούτε λόγω ελλείψεων να σας λυπήσει, ούτε να σας κουράσει με την πληθωρικότητα και την έκτασή του. […]

    Να γιορτάζουμε με ευλάβεια και ευγνωμοσύνη την ενανθρώπησή Του

    [329D] 17. Προς το παρόν πληροφορήσου την κυοφορία και σκίρτησε από χαρά μπροστά Του, αν και όχι όπως ο Ιωάννης από την κοιλία της μητέρας του, πάντως όπως ο Δαβίδ για την οριστική εγκατάσταση της κιβωτού. Και την απογραφή να ευλαβηθείς, για την οποία ενεγράφης στους ουρανούς· και τη γέννηση να σεβασθείς, χάρη στην οποία ελευθερώθηκες από τα δεσμά της γεννήσεως· και τη Βηθλεέμ [332A] να τιμήσεις τη μικρή, που σε επανέφερε στον παράδεισο· και τη φάτνη προσκύνησε, χάρη στην οποία, καθώς ζούσες χωρίς την καθοδήγηση του λογικού, σαν τα ζώα, που δεν έχουν λογικό, τράφηκες από τον Λόγο. Γνώρισε, όπως το βόδι, τον ιδιοκτήτη σου, σε προτρέπει ο Ησαΐας, και όπως ο όνος το παχνί του κυρίου του· είτε είσαι από τα καθαρά ζώα που επιτρέπεται από τον Νόμο να φαγωθούν και που μηρυκάζουν τα λόγια του Θεού και είναι κατάλληλα για θυσία, είτε από τα πρώην νομικώς ακάθαρτα και απαγορευμένα για βρώση και θυσία, και δεν είσαι Ιουδαίος. Τρέξε μαζί με το αστέρι και πρόσφερε δώρα μαζί με τους Μάγους, χρυσό και λιβάνι και σμύρνα, διότι είναι βασιλιάς, είναι Θεός και θα γίνει για σένα νεκρός. Δόξασέ Τον μαζί με τους ποιμένες, ύμνησέ Τον μαζί με τους αγγέλους, χόρεψε μαζί με τους αρχαγγέλους. Ας γιορτάσουν μαζί οι κάτοικοι του ουρανού και της γης. Γιατί είμαι βέβαιος ότι και οι ουράνιες δυνάμεις αγάλλονται [332Β] και πανηγυρίζουν μαζί μας σήμερα, εφόσον αγαπούν τους ανθρώπους και τον Θεό, όπως ο Δαβίδ τις παρουσιάζει άλλες να ανέρχονται μετά το Πάθος μαζί με τον Χριστό και άλλες να Τον προϋπαντούν, και οι μεν να προτρέπουν τις δε ν’ ανοίξουν τις πύλες.

    18. Ένα πράγμα να μισήσεις από όσα σχετίζονται με τη γέννα του Χριστού, τη σφαγή των νηπίων από τον Ηρώδη· ή μάλλον και αυτήν να την τιμήσεις, τη θυσία τη συνομήλικη με τον Χριστό, που προσφέρεται πριν από Αυτόν και υπέρ Αυτού, ο Οποίος είναι το νέο σφάγιο.

    Να ζήσουμε με τρόπο άμεμπτο τη ζωή του Χριστού σε όλους τους σταθμούς της

    Αν καταφεύγει στην Αίγυπτο, γίνει πρόθυμος συνοδοιπόρος Του. Είναι καλό να εξορίζεσαι μαζί με τον Χριστό, όταν διώκεται. Αν παρατείνει την παραμονή Του στην Αίγυπτο, να μην παύσεις να Του αποδίδεις την τιμή και λατρεία που Του ανήκει, αλλά και κάλεσε Τον από την Αίγυπτο. Ζήσε όλες τις ηλικίες και αρετές του Χριστού με τρόπο άμεμπτο ως μαθητής του Χριστού. [332C] Να καθαρισθείς, να περιτμηθείς, αφαίρεσε το κάλυμμα που έχεις εκ γενετής. Έπειτα απ’ αυτό δίδαξε στο ιερό, απομάκρυνε όσους εμπορεύονται τα ιερά. Να υπομείνεις λιθοβολισμό, αν είναι ανάγκη να πάθεις κάτι τέτοιο· θα διαφύγεις απαρατήρητος – πίστεψέ με – ανάμεσα από αυτούς που θέλουν να σε λιθοβολήσουν. Θα τους ξεφύγεις όπως ο Θεός. Γιατί ο Λόγος δεν λιθοβολείται. Αν προσαχθείς στον Ηρώδη, μη δώσεις πλέον καμία απάντηση. Θα εκτιμήσει τη σιωπή σου περισσότερο από ό,τι άλλων τους μακρούς λόγους. Αν μαστιγωθείς με φραγγέλιο, ζήτησε και τα υπόλοιπα. Δοκίμασε χολή για τη γεύση, πιές ξύδι, ζήτησε εμπτυσμούς, δέξου ραπίσματα, κολαφισμούς· στεφανώσου με αγκάθια, δηλαδή με τις δυσκολίες της θεάρεστης ζωής· φόρεσε το κόκκινο εμπαικτικό ένδυμα, δέξου καλάμι, ανέξου να σε προσκυνήσουν εμπαικτικά όσοι χλευάζουν την αλήθεια. Τέλος πρόθυμα να σταυρωθείς μαζί με τον Χριστό, [333Α] να νεκρωθείς, να ταφείς μαζί Του, ώστε και να συναναστηθείς και να συνδοξασθείς και να συμβασιλεύσεις μ’ Εκείνον, κι έτσι να φθάσεις να δεις τον Θεό πόσο μεγάλος είναι, και να σε βλέπει κι Εκείνος, ο Οποίος προσκυνείται και λατρεύεται ως Τριάς. Αυτός ευχόμαστε να μας φανερωθεί καθαρά, όσο είναι δυνατόν σ’ αυτούς που έχουν σώμα, μέσω της κοινωνίας μας με τον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας, στον Οποίο ανήκει η δόξα αιωνίως. Αμήν.

     

    Διασκευασμένα Αποσπάσματα από το βιβλίο «Πατερικές ομιλίες Στη Γέννηση του Σωτήρος Χριστού», επιμέλεια-απόδοση στη Νεοελληνική από τον Αθανάσιο Α. Φραγκόπουλο

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ